150215

Drie gedichten, voorgedragen op zondag 15 februari bij Eijlders: Jingshan Front Street, Groepsportret met moordenaar en Lenina Dmitrievna.

Lenina Dmitrievna

Het malle kattenvrouwtje van vierhoog
houdt aan het dakraam lange monologen.
Ze kent van ieder onsje vlees de prijs,
heeft van de haren soep gekookt,
de nasmaak van wat mager is en zwak
brengt haar een beetje nader tot de dieren.

Op kousenvoeten sluipt de anarchie
tussen het huisraad van een halve eeuw
ze kent de waarde van de wasmachine die
nog met de stickers uit de winkel, vreemd en wit
als een gave kies in een verweerd gebit,
de boedel interessant houdt voor de gieren.

Brood is er nooit geweest en het beleg
bestaat alleen in haar herinnering.
Ze speldt medailles op haar boetekleed,
koopt van gekrompen roebels kattenvoer,
tot eindelijk de laatste mens krepeert
die nog iets van haar pekelzonden weet.

Op straat rollen de tanks naar nieuwe fronten,
de katten zwermen uit naar nieuwe daken:
dat de moraal pas na het vreten komt
hoef je zo'n beest geen tweemaal wijs te maken.

Groepsportret met moordenaar

Elk jaar dezelfe martelgang,
een reünie, een hengstenbal,
het feest waar je de jonge bruid
gelukwenst met je slagershand.

In juni moet het hooi gemaaid,
pas als het tijd is, eerder niet,
zodat het ruisen van je zeis
geen overbodig opzien baart.

En in de herfst is er de jacht:
de kunst om in de eerste sneeuw
van een stuk aangeschoten wild
het bloedspoor tot zijn hol te volgen,

terwijl je duizend doden sterft
om wat je in een koortsnacht zegt,
om de speurzin van hun honden,
om hun laarzen in je grind.

Elk jaar als het seizoen begint
grijp je onwillig het geweer
om als een vos in kippenvel
in hun meute op te lossen.

Ooit zullen ze hun hoofden schudden
en huiveren voor het lemmet
van je vlijmscherp gesneden grijns
op hun vergeelde groepsportret.

Jingshan Front Street

Om te kunnen worden opgehouden
heeft een hand een arm, een torso nodig,
een tandeloze mond kan handig zijn
voor wie een aalmoes af wil smeken
of een slissend dankwoord uit moet spreken.

De rest is voor de dandy's en poseurs
in dit Chinese gruwelkabinet
waar vraag en aanbod, rang en stand
corresponderen in direct verband
met wat is uitgerukt of afgezet,

alsof een bende losgeslagen Peachums
met scalpel, botte bijl en beenderzaag
in een macaber bedelabattoir
beitelt aan hun stompe handelswaar.

Soms houdt een heel fraai exemplaar
de aandacht even langer vast
en wordt er haastig in een dikke beurs
geritseld naar een grotere coupure:
een bedelaar als deze is een dure.

Zijn hoofd zit er nog op, al scheelt het niks
en telt hij op zijn laatste vingers af
tot wat hij nog aan ledematen heeft
de rest zal volgen naar een armengraf.

Tot die tijd zal hij braaf, dag in dag uit,
met holle ogen in de Nikons staren,
de vette maar dociele melkkoe zijn
van de smeris die de tienden int
voor de vier tegels van zijn werkterrein.

150211

De gedichten meubilair en feilbaar onvermogen zoals geplaatst op Pomgedichten (hier en hier), waar de kloof tussen cult en camp dieper was dan gedacht. Te zijner tijd zullen de gedichten nog wel eens van hoofdletters en correcte interpunctie worden voorzien. Wanneer de redacteur weer uit het gips is. Niet eerder.

meubilair

het achteloze savoir-faire
waarmee een man van zestig jaar
een opdracht op het schutblad krast
gaat hem nog niet zo lekker af

nu plotseling, zoals dat heet,
'een nieuw publiek zijn werk ontdekt'
en hij na jaren lauw applaus
zomaar volle zalen trekt,

nu vier decennia te laat
zijn jongensdroom bevredigd wordt
door een gehoor van jonge vrouwen
dat stimorols zit bloot te kauwen

en in hun leuke startersflat
zijn bundel op het plankje schikt
tussen de ansicht van doisneau
en het cd'tje van piaf.

nu enkel nog de rietveldstoel
en het is af.

feilbaar onvermogen

koester je feilen als een gave
koketteer met je tekorten,
woeker met je weemoed en krijg
alles wat je wilde voor je kiezen.

zorg dat de prinsen al vergeven zijn,
geen reis zonder beproeving blijft, neem
aan geen wedloop deel tenzij je
naast de troostprijs grijpen kunt.

plant bomen in het brakke zand:
zelfs een uitdrukkelijk bevel
zal nooit je laatste vruchten
tot voleinding kunnen dwingen.

misschien schuift een genadig lot
straks op de tijdbalk van het grote sneven
een ongeval naar links, een ramp naar rechts,
opdat je, als je eindelijk de duisternis instruikelt,

voor één keer larmoyant uniek kunt zijn.

150129

Hieronder volgt, na wat cosmetische ingrepen, het derde gedicht uit de Eijlders-reeks van anderhalve week geleden. Wie weet wordt op den duur de titel nog veranderd. Het woord 'streekroman' dringt zich op. Een vrij beknopte roman dan toch. In 25 regels is alles gezegd.

West-Friesland

De zware klei is karig met ventielen
de hoge bomen zijn er wegverkaveld,
de langzaam dichtgeslibde poldersloot
niet diep genoeg voor de verdrinkingsdood,
de zoldering te laag voor een stuk touw,
een snoekduik van de zevende etage
even ondenkbaar als een flatgebouw,

de trein te ver voor uitbraak of bevrijding,
de tegenwind smoort elk initiatief:
wie uren tegen stormen in moet ploegen
onder de lage, grauwe najaarslucht,
vergaat normaal gesproken gauw de lust
voor een fatale sprong onder de wielen.
De zware klei is karig met ventielen.

In dichte, dikke stilte tikken klokken ,
en schrapen lepels in de diepe borden.
Er wordt in stervend dialect gezwegen,
en brood, dat in de motregen des aanschijns
verkregen is, herkauwd met lange tanden.
Iedere zwart omrande onheilstijding
wordt ijverig geduid en getaxeerd.

In ieder schuurtje is een opstand gaande,
in elke kamer wordt gewrokt, gewikt
en tot kastijding van de nabestaanden
een bitter testament in roest gebikt.

150122

Omwegen en Momentopnamen voor en na de wolf, voorgedragen op zondag 18/1 in café Eijlders, Amsterdam.

Het derde gedicht, een claustrofobisch stukje nestbevlekking, staat tot nader order in de garage en volgt spoedig.

Omwegen

Die eeuwige bespreking met de baas,
de files die de radio niet meldt:
nee. Gun haar liever luisterrijke leugens,
de zege van een bittere illusie.
Beloon haar onbaatzuchtige fiducie
in elke uitvlucht die je moet bedenken
wanneer het 's avonds weer wat later wordt,
verantwoord scrupuleus elke seconde,
besmeur jezelf, fingeer de mooiste zonden.

Stoffeer haar rancuneuze achterdocht
met pluche uit een louche hoerenkit,
steelse alcoholische excessen,
heimelijk verorberde kroketten
en nooit geconsumeerde herdersuurtjes
bij steeds opnieuw verzonnen minnaressen.
Voorzie hun wulpse reet van pauweveren,
veins spilzucht en een passie voor roulette
in speelholen vol listige croupiers.

Bekwaam je in geroutineerd berouw,
verlies je in doorvoelde mea culpa's:
zolang ze nooit parfum of kegel ruikt
zal ze je mild en dankbaar pardonneren
voor elke laffe smoes die je gebruikt
opdat je maar de wagen neer kan zetten
en je een kleine drie kwartier per dag
alleen achter je dashboard kunt verschuilen
om te huilen.

Momentopnamen voor en na de wolf

1.
Ook deze zomer duurt niet voor altijd
en er is haast dus poets je vel,
polijst je stakerige leden. Ga,
slijp je bekoorlijkheden want
er valt wat in te halen, ga,
vier op je laatste ongekozen strand
je eerste kalverliefdes met blootsvoets
in lijdzaam zand gesmeerde initialen.

Was ooit een lam zo tot de slacht bereid?
op het krediet van wat nog niet -
op valse munt en ongedekte cheques
van klefheid en wie weet terloopse seks
koop je jezelf een wolf, het arme beest
weet amper waar je aan begonnen bent.

Nog niet beducht voor valkuilen en strikken
scant hij met slagersblik je leest
en doet wat hij van oude wolven kent:
likkebaardend in je lichtbak blikken,
zich willig naar je minne grillen schikken
en hondstrouw wachten tot je hem laat stikken.

2.
Na de veldslag smijt je je soldaat
als uitgekauwde bubblegum op straat
en aan het zadel van je nieuwe Vespa
bungelt mismoedig zijn verloren staart.

Je put uitvoerig uit je arsenaal
van bliksemsnel verworven lichaamstaal
waar elke curve bestudeerd en elke pose
aangeleerd, gewikt, gewogen, uitgekozen wordt:
een hand naar links, een arm omhoog, je been
schijnbaar toevallig zo bevallig neergelegd,
gecalculeerd als langs een gradenboog,
een schouder, die weet ik veel wat belooft,
wordt straks weer onverschillig opgehaald.

De wolf die je je leergeld hebt betaald
sleept bloedend de trofeeën naar zijn hol.
Hij rolt zich in zijn vale schapenvacht
en valt in slaap met de herinnering
aan hoe je, bang en breekbaar in de nacht,
de rekwisieten voor je nieuwe rol
uit zijn vergeten ogen hebt geroofd.